Lưu ý: Nội dung mang tính giáo dục, không thay thế chẩn đoán hoặc tư vấn trực tiếp từ bác sĩ.
Cầm kết quả PSA cao: đừng hoảng, nhưng đừng bỏ qua
PSA (kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt) là xét nghiệm máu quen thuộc khi khám tuyến tiền liệt. Thấy chỉ số vượt ngưỡng, nhiều người lập tức nghĩ đến ung thư. Thực tế, Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) khẳng định PSA có thể tăng trong nhiều tình trạng lành tính — PSA cao là lý do để đánh giá thêm, không phải bản án ung thư.
Những lý do lành tính làm PSA tăng
- Phì đại lành tính tuyến tiền liệt — càng to PSA càng có xu hướng cao.
- Viêm tuyến tiền liệt cấp/mạn.
- Quan hệ, xuất tinh trong 48 giờ trước lấy máu; đi xe đạp đường dài.
- Thăm trực tràng, đặt sonde tiểu, bí tiểu, nhiễm trùng tiểu.
- Tuổi càng cao ngưỡng tham chiếu càng khác — phải đọc theo tuổi.
Các bước đánh giá tiếp theo
Bác sĩ sẽ hỏi bệnh, thăm trực tràng, xét nghiệm lại PSA đúng chuẩn (tránh các yếu tố gây nhiễu kể trên), siêu âm, đôi khi MRI tuyến tiền liệt đa thông số trước khi bàn đến sinh thiết. Hướng dẫn EAU về ung thư tuyến tiền liệt nhấn mạnh không sinh thiết bừa bãi chỉ vì một lần PSA cao — quyết định dựa trên tổng thể nguy cơ, tuổi, bệnh nền và nguyện vọng người bệnh.
Theo dõi PSA đúng cách
Lấy máu cùng một phòng xét nghiệm để so sánh; báo rõ thuốc đang dùng (một số thuốc hạ PSA giả tạo); tái khám đúng hẹn thay vì “đợi khi nào đau mới đi”. Người có cha, anh ruột ung thư tuyến tiền liệt nên tầm soát sớm hơn theo tư vấn cá nhân.
Tham khảo: NCI – PSA fact sheet; EAU Guidelines on Prostate Cancer; NHS – PSA test.
Nếu bạn đang có triệu chứng tương tự, hãy mang theo danh sách thuốc đang dùng và kết quả khám trước đây khi đi khám. Xem quy trình đặt lịch hoặc gọi 0394 596 999 để được hướng dẫn.
Nguồn tham khảo: NCI; EAU Guidelines on Prostate Cancer; NHS — https://www.cancer.gov/types/prostate/psa-fact-sheet. Nội dung được biên tập và lưu trữ native trên website phòng khám.
