Lưu ý: Nội dung mang tính giáo dục, không thay thế chẩn đoán hoặc tư vấn trực tiếp từ bác sĩ.
Vớ áp lực hoạt động như thế nào?
Vớ áp lực tạo lực ép giảm dần từ cổ chân lên đùi, hỗ trợ máu về tim, giảm ứ trệ, nhờ đó giảm đau, nặng chân và phù. Hướng dẫn ESVS 2022 khẳng định ép áp lực vẫn là nền tảng của điều trị bảo tồn: vớ ép cổ chân 15–32 mmHg đã được chứng minh giúp giảm đau, nặng, chuột rút và phù ở giai đoạn sớm; phù (C3) hay xơ mỡ da, teo trắng da (C4b) thường cần mức 20–40 mmHg. NHS cũng cho biết vớ áp lực cải thiện lưu thông máu, giảm đau và sưng, đồng thời là lựa chọn cho thai phụ bị giãn tĩnh mạch.
Chọn và mang vớ thế nào cho đúng?
- Đo size theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc nhân viên y tế; vớ quá chật gây hằn da, quá rộng mất tác dụng.
- Mang vào buổi sáng ngay khi thức dậy (lúc chân chưa phù), tháo ra buổi tối trước khi ngủ.
- Nếu vớ làm da khô, bôi kem dưỡng ẩm trước khi ngủ theo khuyến cáo của NHS.
- Thay vớ mới mỗi 3–6 tháng; vớ rách, giãn cần thay ngay.
- Không dùng vớ khi có bệnh động mạch chi dưới chưa được đánh giá — bác sĩ sẽ kiểm tra lưu lượng động mạch trước khi chỉ định.
Sau đốt nhiệt hoặc tiêm xơ, người bệnh thường cần mang vớ khoảng một tuần theo hướng dẫn của nơi điều trị; sau phẫu thuật lột tĩnh mạch, chân sẽ được băng ép hoặc mang vớ tương tự.
Vận động, gác chân và cân nặng
ESVS 2022 khuyến nghị vận động nhằm giảm triệu chứng: đi bộ thường xuyên, bài tập tăng sức cơ cẳng chân và linh hoạt cổ chân giúp bơm máu cơ hoạt động tốt hơn; tránh đứng lâu, nghỉ ngơi gác chân hơi cao, tránh nóng kéo dài và giảm cân nếu thừa cân — béo phì ngày càng được xem là một trong những yếu tố quan trọng gây bệnh. HSE (Ireland) bổ sung các thói quen tự chăm sóc: duy trì hoạt động đều đặn, kê chân khi nghỉ, giữ cân nặng hợp lý, không hút thuốc vì thuốc lá làm tổn thương tĩnh mạch.
Thuốc trợ tĩnh mạch có vai trò gì?
Với người có triệu chứng nhưng chưa can thiệp, đang chờ can thiệp hoặc còn triệu chứng sau can thiệp, ESVS 2022 cho rằng có thể cân nhắc thuốc trợ tĩnh mạch để giảm triệu chứng và phù, dựa trên bằng chứng của từng thuốc cụ thể. Thuốc không thay thế vớ áp lực hay can thiệp khi đã có chỉ định, và người bệnh không nên tự mua thuốc “tan giãn tĩnh mạch” không rõ nguồn gốc trên mạng.
Khi nào bảo tồn là chưa đủ?
Nếu đã dùng vớ và thay đổi thói quen đúng cách mà triệu chứng không cải thiện, da ngày càng sạm, chàm lan rộng hoặc xuất hiện loét, người bệnh nên tái khám để được cân nhắc các phương pháp can thiệp như đốt nhiệt nội tĩnh mạch, tiêm xơ bọt hoặc phẫu thuật.
Tham khảo: ESVS 2022 Clinical Practice Guidelines on Chronic Venous Disease; NHS – Varicose veins (compression stockings); HSE Ireland – Varicose veins self-management.
Nếu bạn đang có triệu chứng tương tự, hãy mang theo danh sách thuốc đang dùng và kết quả khám trước đây khi đi khám. Xem quy trình đặt lịch hoặc gọi 0394 596 999 để được hướng dẫn.
Nguồn tham khảo: ESVS 2022 Clinical Practice Guidelines; NHS; HSE Ireland — https://www.nhs.uk/conditions/varicose-veins/. Nội dung được biên tập và lưu trữ native trên website phòng khám.
